Power Pivot en draaitabel vergelijken komt neer op het vergelijken van twee tools die op verschillende niveaus in Excel werken. De ene structureert een relationeel model met meerdere tabellen, de andere geeft gegevens uit één bron of dat model weer en vat ze samen. De vraag is dus niet welke tool ‘beter’ is, maar wanneer de ene het werk van de andere overneemt.
Vergelijking van de mogelijkheden: draaitabel en Power Pivot
| Criterium | Klassieke draaitabel | Power Pivot |
|---|---|---|
| Gegevensbronnen | Eén bereik of Excel-tabel | Meerdere bronnen tegelijk (Excel, SQL, Oracle, Access, Azure) |
| Aantal rijen | Beperkt tot het aantal rijen in het werkblad (ongeveer één miljoen) | Geen theoretische limiet, compressie in het geheugen |
| Relaties tussen tabellen | Niet mogelijk zonder gegevensmodel | Relaties rechtstreeks in het model maken en beheren |
| Aangepaste berekeningen | Eenvoudige berekende velden | DAX-taal (metingen, berekende kolommen, tijdsintelligentie) |
| Beschikbaarheid op meerdere platforms | Windows, Mac, Excel voor het web | Volledige functionaliteit alleen op Windows |
| Activering | Standaard beschikbaar in Excel | Afzonderlijk in te schakelen invoegtoepassing (geïntroduceerd met Excel 2010) |
Deze tabel vat de functionele verschillen in grote lijnen samen. In de volgende paragrafen lees je waar die verschillen concreet van invloed zijn op je werkwijze.
Wil je meer weten over de technische verschillen tussen Power Pivot en Excel-draaitabellen? Inzicht in het gegevensmodel en de beperkingen ervan helpt je de juiste criteria voor je keuze te bepalen.
Excel-gegevensmodel: het verschil tussen een klassieke draaitabel en een draaitabel die is gekoppeld aan Power Pivot
Een klassieke draaitabel verwijst naar een celbereik. De volledige analyse is gebaseerd op die ene bron. Als je een tweede tabel wilt toevoegen, moet je de gegevens handmatig samenvoegen met VERT.ZOEKEN of de kolommen onder elkaar zetten.
Power Pivot maakt die stap overbodig. Het importeert meerdere tabellen in een relationeel gegevensmodel, waarin elke tabel zijn eigen structuur behoudt. Je definieert relaties door ze te slepen en neer te zetten, net als in een database.
Onthoud wel dat een draaitabel die is gekoppeld aan het gegevensmodel afhankelijk is van de stabiliteit van dat model. Als bij het vernieuwen de naam of het type van een kolom verandert, of als een relatie tussen tabellen wordt aangepast, werkt de draaitabel mogelijk niet meer goed. Een klassieke draaitabel werkt alleen niet meer als het bronbereik verdwijnt of van structuur verandert.
Drie situaties waarin het gegevensmodel Power Pivot de moeite waard maakt
- De gegevens komen uit meerdere bestanden of databases (een CRM-export, een facturatiebestand en een productreferentietabel) en moeten met elkaar worden gecombineerd zonder ze handmatig samen te voegen.
- De hoeveelheid gegevens overschrijdt de capaciteit van één werkblad. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer de bronbestanden miljoenen rijen bevatten die door de xVelocity-engine van Power Pivot in het geheugen worden gecomprimeerd.
- Voor de kengetallen zijn DAX-berekeningen nodig die met de berekende velden van een klassieke draaitabel niet mogelijk zijn, zoals een aantal unieke waarden (distinct count) of cumulatieve verhoudingen over een voortschrijdende periode.
DAX en berekende velden: waar ligt de grens van de complexiteit?
Een klassieke draaitabel biedt berekende velden en berekende items. De formules daarvoor zijn beperkt tot de vier basisbewerkingen en enkele samenvattende functies (som, gemiddelde, aantal). Zodra een berekening afhankelijk is van een voorwaarde in een andere tabel of van een dynamische filtercontext, loopt een klassieke draaitabel tegen zijn grenzen aan.
DAX (Data Analysis Expressions) werkt anders. Elke meting wordt geëvalueerd binnen een filtercontext die op het moment van weergave door de draaitabel wordt bepaald. Met een meting als CALCULATE kun je die context aanpassen om bijvoorbeeld de omzet van de huidige maand te vergelijken met die van dezelfde maand vorig jaar, zonder de gegevens te dupliceren.
De leercurve is aanzienlijk. DAX gebruikt een syntaxis die lijkt op die van Excel-formules, maar de contextlogica (rijcontext en filtercontext) vraagt tijd om onder de knie te krijgen. Voor een eenmalige analyse van één tabel is een klassieke draaitabel sneller in te stellen.
Beschikbaarheid van Power Pivot per Excel-platform
Dit punt wordt in vergelijkingsgidsen zelden genoemd, terwijl het bepalend kan zijn voor de keuze binnen een bedrijf. Power Pivot is alleen volledig beschikbaar in Excel voor Windows. Op Mac bestaat de Power Pivot-invoegtoepassing niet als zodanig: je kunt er wel een werkmap met een gegevensmodel openen en gebruiken, maar het model niet maken of aanpassen.
Voor Excel voor het web geldt dezelfde beperking. Draaitabellen die aan een gegevensmodel zijn gekoppeld, worden weergegeven, maar om DAX-metingen aan te passen of nieuwe relaties toe te voegen, moet je terug naar de Windows-versie.
Wat dit betekent voor een team dat op meerdere platforms werkt
Als gebruikers op Mac of via het web de werkmap moeten maken en vernieuwen, vormt Power Pivot een belemmering. Bouw het model dan liever in Power BI (dat dezelfde DAX-mogelijkheden biedt in een speciale omgeving) en gebruik Excel voor klassieke draaitabellen. De keuze hangt net zo goed af van het platform als van de hoeveelheid gegevens.
Power Query, Power Pivot en draaitabellen: de rol van elke tool in de Excel-analyseketen
Deze drie tools worden vaak met elkaar verward, maar ze hebben elk een eigen functie:
- Power Query importeert en transformeert gegevens (opschonen, filteren, kolommen samenvoegen en gegevenstypen wijzigen). Het bereidt de ruwe gegevens voor.
- Power Pivot ordent de opgeschoonde tabellen in een relationeel model en definieert de DAX-berekeningen. Het structureert de analyselogica.
- De draaitabel geeft de resultaten weer. Deze gebruikt een eenvoudig bereik of het gegevensmodel dat met Power Pivot is opgebouwd.
Power Pivot gebruiken om gegevens op te schonen is hetzelfde als het verkeerde gereedschap kiezen. Omgekeerd levert een klassieke draaitabel op onbewerkte gegevens weinig betrouwbare resultaten op. Een betrouwbare Excel-analyse begint met de juiste volgorde: voorbereiden, modelleren en presenteren.
Een draaitabel blijft het uitgangspunt voor analyses van één tabel met een gangbare hoeveelheid gegevens. Power Pivot neemt het over wanneer er meer bronnen zijn, de hoeveelheid gegevens sterk toeneemt of de berekeningen verder gaan dan de gebruikelijke samenvattende functies. Controleer voordat je een keuze maakt op welk platform het team werkt. Zo voorkom je dat je een model bouwt dat de helft van de gebruikers niet kan onderhouden.
